شما اینجا هستید >>
نقش مواد افزودنی دترجنت و دیسپرسنت روغن موتور در پیشگیری از لجن موتور
موتورهای احتراق داخلی مدرن شاهکارهای مهندسی مکانیک هستند که در شرایط دمایی و فشاری بسیار شدیدی کار میکنند. در این میان، روغن موتور به عنوان شریان حیاتی پیشرانه عمل کرده و وظایفی فراتر از کاهش اصطکاک ساده میان فلزات متحرک را بر عهده دارد. با افزایش دما، نفوذ گازهای حاصل از احتراق ناقص به داخل کارتر، رطوبت هوا و تشکیل دوده، ساختار روانکار دائماً در معرض اکسیداسیون و تجزیه حرارتی قرار میگیرد. بدون حضور سیستمهای افزودنی پیشرفته، این آلایندهها به سرعت همافزایی کرده و مادهای تیره، چسبنده و نیمهجامد به نام لجن موتور را شکل میدهند که مسیرهای روغنرسانی را مسدود کرده و منجر به مرگ تدریجی یا ناگهانی پیشرانه میشود.در این ساختار پیچیده شیمیایی، افزودنی دترجنت روغن موتور نقش محوری را به عنوان پاککننده فعال سطوح فلزی داغ و خنثیکننده اسیدهای مخرب ایفا میکند.
این افزودنی در ترکیب با افزودنی دیسپرسنت روغن موتور، یک ساختار دفاعی کلوئیدی پیشرفته را تشکیل میدهد که تعلیق و پایدارسازی آلایندهها را در تمام بازه دمایی کارکرد موتور تضمین مینماید. این گزارش تخصصی به تحلیل همهجانبه مکانیسمهای فیزیکی و شیمیایی این مواد، نقش آنها در روانکاری موتور بدون رسوب، علل پدیده لجنی شدن و راههای جلوگیری از ایجاد لجن در موتور با روغن موتور مناسب میپردازد تا مالکان خودرو و متخصصان فنی بتوانند با دیدگاهی مهندسی و تجربی بهترین تصمیم را برای نگهداری از قوای محرکه خودرو اتخاذ نمایند.
شیمی و عملکرد افزودنی دترجنت روغن موتور در خنثیسازی اسیدها و تمیزی قطعات داغ
شویندههای فلزی یا دترجنتها، ترکیباتی فعال در سطح (Surfactants) هستند که بر پایه فلزات قلیایی خاکی نظیر کلسیم یا منیزیم و در برخی موارد سدیم سنتز میشوند. بر خلاف تصور عموم، دترجنتهای روغن موتور مانند شویندههای خانگی عمل نمیکنند؛ آنها علاوه بر پاکسازی سطوح داغ از رسوبات پیشساز لاک و کربن، وظیفه حیاتی حفظ ذخیره قلیایی روغن را بر عهده دارند.
ساختار مولکولی دترجنتها
هر مولکول دترجنت از دو بخش اصلی تشکیل شده است :
- سر قطبی (هیدروفیل یا آبدوست): این سر حاوی یک نمک فلزی (سولفونات، سالیسیلات یا فنیت کلسیم/منیزیم) است که تمایل شدیدی به سطوح قطبی فلزی موتور و ذرات آلاینده اسیدی نشان میدهد.
- دم غیرقطبی (هیدروفوب یا روغندوست): این زنجیره هیدروکربنی طویل، انحلالپذیری مولکول دترجنت را در فاز هیدروکربنی روغن پایه تضمین میکند.
شکل پیشرفته این ادتیوها به صورت “Overbased” یا ابرقلیایی فرموله میشود. در این حالت، دترجنت حاوی مقادیر مازادی از کربنات کلسیم یا کربنات منیزیم کپسولهشده در مرکز میسل شوینده است. این ساختار شیمیایی منبع اصلی عدد بازی کل (TBN) روغن موتور را تشکیل میدهد. TBN نشاندهنده ظرفیت روغن برای خنثیسازی اسیدهای قوی حاصل از احتراق سوخت (مانند اسید سولفوریک ناشی از گوگرد سوخت) و اسیدهای آلی حاصل از تخریب حرارتی روانکار است.
فرآیند خنثیسازی اسید و پاککنندگی روغن از آلودگی
زمانی که گازهای اسیدی از رینگهای پیستون عبور کرده و وارد کارتر میشوند (پدیده Blow-by)، با رطوبت متراکم شده واکنش داده و اسیدهای بسیار خورندهای ایجاد میکنند. دترجنت ابرقلیایی با این اسیدها وارد واکنش شیمیایی شده و آنها را به نمکهای خنثی و بیضرر تبدیل میکند. این مکانیسم مستقیماً مانع از ایجاد خوردگی شیمیایی در قطعات حساسی مانند یاتاقانهای آلیاژی و دیواره سیلندرها میشود.
همچنین، در نواحی با دمای بسیار بالا مانند رینگهای پیستون و بدنه پیستون، هیدروکربنهای روغن پایه شروع به پلیمریزه شدن و چسبیدن به سطوح فلزی میکنند. افزودنی دترجنت روغن موتور با چسبیدن فیزیکی به سطوح فلزی، یک لایه محافظ میکروسکوپی ایجاد میکند که از چسبیدن و تجمع این لاکها (Varnish) جلوگیری مینماید.
| نوع دترجنت | فلز پایه | پایداری حرارتی | خاصیت ضد اکسیداسیون | کاربرد عمده |
| کلسیم سولفونات | کلسیم | بسیار عالی | متوسط | روغنهای موتور بنزینی و دیزلی عمومی |
| کلسیم فنیت | کلسیم | عالی در دمای بالا | خوب | روغنهای موتورهای سنگین دیزلی و دریایی |
| کلسیم سالیسیلات | کلسیم / منیزیم | فوقالعاده | بسیار عالی | روغنهای مدرن تمامسنتتیک با کیفیت بالا (Low SAPS) |
ساختار و مکانیسم افزودنی دیسپرسنت روغن موتور در تعلیق آلودگیها
در حالی که دترجنتها تمایل دارند روی سطوح فلزی متمرکز شوند و اسیدها را خنثی کنند، افزودنی دیسپرسنت روغن موتور در حجم مایع روغن کار میکند تا ذرات جامد معلق را از یکدیگر جدا نگه دارد. این مواد از نظر ساختار شیمیایی کاملاً با دترجنتها متفاوت هستند.
تفاوت شیمیایی دیسپرسنتها
دیسپرسنتها موادی فاقد فلز (Ashless یا بدون خاکستر) هستند که در فرمولاسیون آنها معمولاً از ترکیباتی نظیر پلیایزوبوتیلن سوکسینیمید (PIBS) استفاده میشود. عدم حضور فلز در ساختار دیسپرسنت به این معنی است که در اثر سوختن روانکار، این مواد هیچگونه خاکستر فلزی از خود به جای نمیگذارند، که این ویژگی برای طول عمر سیستمهای کنترل آلایندگی خودرو نظیر کاتالیزورها و فیلترهای دوده دیزلی و بنزینی (DPF/GPF) بسیار حیاتی است. همچنین دیسپرسنتها وزن مولکولی بسیار بالایی دارند (تقریباً ۴ تا ۱۵ برابر بزرگتر از دترجنتها) که توانایی فیزیکی آنها را در احاطه کردن ذرات دوده بهبود میبخشد.
مکانیسم ممانعت فضایی (Steric Hindrance)
وقتی احتراق درون سیلندر صورت میگیرد، ذرات میکرونی کربن آزاد (دوده) ایجاد شده و وارد روغن میشوند. این ذرات در حالت عادی میل به چسبیدن به یکدیگر و تشکیل کلوخههای بزرگتر دارند که فرآیند تهنشینی و تشکیل لجن را آغاز میکند.
مکانیسم عمل دیسپرسنتها بر اساس ایجاد “ممانعت فضایی” است. انتهای قطبی مولکول دیسپرسنت (که حاوی گروههای آمین یا آمید نیتروژنی است) به سطح ذره دوده یا محصولات قطبی حاصل از اکسیداسیون متصل میشود. دم پلیمری بلند و روغندوست آن به سمت فاز هیدروکربنی روغن روانکار متمایل میگردد. این زنجیرههای پلیمری مانند سپرهای فیزیکی عمل کرده و مانع از نزدیک شدن ذرات دوده به یکدیگر در فواصل جاذبه واندروالس میشوند. به این ترتیب، ذرات معلق در ابعاد نانومتری (کمتر از ۱ میکرون) کپسوله شده و بدون تهنشینی یا آسیبرسانی فیزیکی، همراه جریان روغن حرکت میکنند تا در زمان تعویض روغن تخلیه شوند.
همافزایی (سینرژی) دترجنت و دیسپرسنت برای روانکاری موتور بدون رسوب
در مهندسی فرمولاسیون افزودنی دترجنت روغن موتور و روانکارها، دترجنتها و دیسپرسنتها هرگز به تنهایی کار نمیکنند، بلکه همافزایی (Synergy) بینظیری میان آنها برقرار است. این تعامل دوطرفه اساس تمیزکاری فیزیکی موتور و حفظ ویسکوزیته یکنواخت روغن در فواصل طولانی تعویض است.
فرآیند پاکسازی دو مرحلهای
زمانی که رسوبات پیشساز لاک و کربن روی بخشهای داغ موتور نظیر رینگهای پیستون و سوپاپها شروع به سفت شدن میکنند، دترجنتها به دلیل فعال بودن سطحی شدید، پیوندهای چسبندگی این ذرات به فلز را سست کرده و آنها را از سطوح فلزی جدا میسازند. بلافاصله پس از جدا شدن این ذرات، مولکولهای بزرگ دیسپرسنت آنها را در فاز مایع احاطه کرده و میسلهای پایداری تشکیل میدهند. این کار مانع از آن میشود که ذرات جداشده مجدداً روی دیگر بخشهای فلزی یا مجاری باریک روغنرسانی تهنشین شوند. این فرآیند دو مرحلهای تضمینکننده تحقق روانکاری موتور بدون رسوب در سختترین شرایط رانندگی نظیر بارهای سنگین و دماهای بسیار بالا است.
| شاخص تفاوت | دترجنت (پاککننده فلزی) | دیسپرسنت (معلقکننده بدون خاکستر) |
| هدف تمیزکاری | پاکسازی “روی سطح فلز” (On the Surface) | معلقسازی “درون حجم روغن” (In the Oil Volume) |
| خنثیسازی اسید | بسیار بالا (دارای ذخیره قلیایی قوی) | فاقد توانایی یا بسیار ناچیز |
| رفتار در احتراق | تشکیل خاکستر سولفاته به دلیل حضور کلسیم/منیزیم | سوختن بدون خاکستر و بی اثر در سیستمهای کاهش آلایندگی |
| حفاظت حرارتی | مقاومت حرارتی فوقالعاده بالا در محدوده محفظه احتراق | کارایی بسیار عالی در محدوده دمایی پایین تا متوسط |
| جلوگیری از لجن | جلوگیری از رسوبگذاری مستقیم روی سطوح داغ | مهار فیزیکی به هم پیوستن ذرات و جلوگیری از ژلهای شدن روغن |
پدیده لجن موتور (Engine Sludge)؛ علل شیمیایی و پیامدهای مخرب مکانیکی
لجن موتور به توصیف ساده، یک پودینگ چسبنده، سیاه و غلیظ هیدروکربنی است که کارایی روغن را از بین برده و مانع گردش آزاد آن میشود. تشکیل لجن یک واکنش شیمیایی زنجیرهای است که با اکسیداسیون هیدروکربنهای روغن روانساز آغاز میشود.
مهمترین علل لجنی شدن روغن موتور در خودروها
- رانندگی در مسیرهای کوتاه شهری: رانندگیهای مکرر کمتر از ۵ کیلومتر (کاربری روزمره شهری) مانع از رسیدن دمای روغن به دمای عملکرد بهینه (حدود ۸۵ تا ۹۰ درجه سانتیگراد) میشود. رطوبت ناشی از تراکم هوا و بنزین خام تبخیر نشده در روغن حل میشوند و امولسیونهای پایداری ایجاد میکنند که دیسپرسنتها را اشباع کرده و تولید لجن میکند.
- تعویض دیرهنگام روغن و فیلتر: مواد افزودنی دارای طول عمر محدودی هستند و به مرور زمان مستهلک میشوند. استفاده طولانی از روغن فرسوده باعث تجمع خاک، برادههای ریز فلزی و ترکیبات اسیدی در روانکار شده و به سرعت باعث تشکیل لجن میگردد.
- خرابی سوپاپ تهویه کارتر (PCV): وظیفه سیستم PCV تخلیه مداوم گازهای نشتی احتراق و بخارات آب از داخل کارتر است. نقص در این سیستم فشار کارتر را بالا برده، رطوبت را حبس کرده و فرآیند لجنی شدن روغن را چندین برابر تسریع میکند.
- نفوذ مایع خنککننده (آب یا ضدیخ): نشت اتیلن گلیکول به درون کارتر ناشی از خرابی واشر سرسیلندر، واکنشهای تخریبی شدیدی در روغن پایه به راه انداخته و لجن غلیظ و سختی تولید میکند که پمپ روغن را از کار میاندازد.
پیامدهای هولناک مکانیکی لجن در پیشرانه
انسداد فیزیکی مجاری عبور روغن و گرفتگی توری اویل پمپ (توری مکش کارتر) اولین عارضه تشکیل لجن است. این پدیده منجر به افت ناگهانی فشار روغن (روشن شدن چراغ روغن) و نرسیدن روانکار به یاتاقانها و میلسوپاپها میشود که در نهایت به سایش شدید فلز با فلز و قفل شدن کامل موتور (سوختن موتور یا یاتاقان زدن) میانجامد. همچنین چسبیدن رینگهای پیستون در اثر لجن، روانکاری دیواره سیلندر را مختل کرده و موجب روغنسوزی شدید و کاهش فشردهسازی موتور (کمپرس سوپاپها) میشود.
جلوگیری از ایجاد لجن در موتور با روغن موتور مناسب و بررسی گریدهای API
برای محافظت روغن موتور در برابر رسوبات و تضمین سلامت پیشرانه، استفاده از روانکار مناسب که دارای استانداردهای کیفی بالا و پکیج ادتیوهای متناسب باشد، اساسیترین راهکار است.
نقش کلیدی پایه روغن (Base Oil)
در افزودنی دترجنت روغن موتور، روغنهای تمامسنتتیک (Fully Synthetic) که در آزمایشگاهها با فرآیندهای شیمیایی مهندسی میشوند، در مقایسه با روغنهای معدنی (Mineral) پایداری حرارتی فوقالعاده بالایی دارند. این روغنها در برابر اکسیداسیون مقاوم بوده و تمایلی به تبخیر شدن ندارند؛ در نتیجه، ذرات دوده کمتری تولید کرده و بار کاری کمتری به بخش دترجنت و دیسپرسنت تحمیل میکنند که این امر مانع از پیری زودرس روغن میشود.
شناخت سطوح کیفی API در مهار رسوبات و لجن
استاندارد API (موسسه نفت آمریکا) سطح کیفیت روغن را در کلاس خودروهای بنزینی با دو حرف نشان میدهد که حرف اول S (مخفف Service یا Gasoline) و حرف دوم نشاندهنده سطح تکنولوژی و مقاومت روغن در برابر رسوبات است. ارتقای این استانداردها ارتباط مستقیمی با بهبود فرمولاسیون ادتیوهای پاککننده و معلقکننده دارد :
- استاندارد API SL (مناسب خودروهای قدیمیتر): سطح پاککنندگی متوسطی دارد و برای کارکرد در شرایط دمایی بسیار بالا مناسب نیست.
- استاندارد API SM (پایداری حرارتی ارتقایافته): دارای مقاومت اکسیداسیونی بسیار بهتر و پکیج دیسپرسنت قویتر برای کاهش تشکیل لجن سرد در مسیرهای کوتاه است.
- استاندارد API SN (محافظت عالی در برابر رسوب): برای کنترل بهینه دوده در پیستونها و پیشگیری از لجن گرفتن در موتورهای مجهز به سیستمهای مدرن زمانبندی متغیر سوپاپها طراحی شده است.
- استاندارد API SP (نهایت محافظت پیشرانه): مدرنترین استاندارد حال حاضر جهان است که برای موتورهای توربوشارژ با تزریق مستقیم (GDI/TGDI) توسعه یافته است. این استاندارد تستهای بسیار سختگیرانهای را برای پایداری زنجیر تایم، مهار سایش قطعات هیدرولیکی و تعلیق ذرات معلق دوده پاس کرده است.
| استاندارد API | شاخص کنترل لجن سرد | شاخص مهار رسوبات رینگ و پیستون | مقاومت در برابر اکسیداسیون حرارتی | مناسب برای موتورهای توربوشارژ |
| API SL | متوسط | متوسط | متوسط | خیر (توصیه نمیشود) |
| API SM | خوب | خوب | خوب | متوسط |
| API SN | عالی | بسیار عالی | بسیار عالی | بله (کاملاً مناسب) |
| API SP | فوقالعاده | فوقالعاده | بینظیر (مقاومت حداکثری) | بله (بهینهسازی شده برای موتورهای توربوشارژ مدرن) |
تحلیل و راهنمای روانکاری موتورهای پرتیراژ ایرانی (TU5، EF7 و XU7)
خودروهای ایرانی به دلیل تنوع طراحی پیشرانهها و نوسانات آبوهوایی کشور، نیازمند دقت مضاعفی در انتخاب سطح کیفی و گرانروی روغن برای مهار رسوبات و لجن هستند.
۱. موتور TU5 (پژو ۲۰۶، ۲۰۷، رانا و تارا)
پیشرانه ۱۶ سوپاپ TU5 دارای مجاری بسیار باریک روغنرسانی و تایپیتهای هیدرولیکی حساس است.
- مشخصات فنی روانکار مناسب: بهترین گرید ویسکوزیته برای این موتور10\text{W-}40 در شرایط معتدل و 5\text{W-}40 یا 5\text{W-}30 تمامسنتتیک در فصول سرد یا مناطق سردسیر است. استفاده از روغنهای ارزان با استاندارد API SL به هیچ عنوان برای این موتور توصیه نمیشود؛ زیرا پکیج دیسپرسنت ضعیف آنها نمیتواند دوده را معلق نگه دارد و این ذرات با انسداد تایپیتهای هیدرولیکی، موجب ایجاد صدای تیکتیک شدید سوپاپها در زمان استارت سرد میشوند. سطح کیفی ایده آل برای TU5، استانداردهای API SM یا API SN تمامسنتتیک است.
۲. موتور EF7 (سمند، دنا و سورن)
موتور ملی EF7 به عنوان یک پیشرانه دمای بالا شناخته میشود که مجهز به سیستم اویل ماژول (مبدل حرارتی روغن و آب) و سیستم زمانبندی متغیر سوپاپها (CVVT) است.
- نکات حیاتی نگهداری: حجم روغن این پیشرانه با تعویض فیلتر دقیقاً ۵.۵ لیتر است. کم ریختن روغن به دلیل عدم آگاهی از کارکرد اویل ماژول، پایداری حرارتی روانکار را به شدت پایین میآورد. برای این موتور، گرید ویسکوزیته 10\text{W-}40 با استاندارد کیفی حداقل API SM یا API SN و ترجیحاً API SP اکیداً توصیه میگردد. استفاده از روغنهای سنگین و سنتی مانند 20\text{W-}50 در این پیشرانه ممنوع است؛ زیرا غلظت بالای آن در زمان استارت سرد مانع عبور روانکار از سوپاپ کنترل روغن سیستم CVVT شده و صدمات جدی مکانیکی به همراه دارد.
۳. موتور XU7 (پژو ۴۰۵ و پارس قدیمی)
این موتور ۸ سوپاپ قدیمیتر پایداری دمایی کمتری داشته و به دلیل طراحی سیستم خنککننده، مستعد دمای بالا و فرسودگی سریع روانکار است.
- مشخصات فنی روانکار مناسب: گرید ویسکوزیته مناسب برای این پیشرانه 10\text{W-}40 نیمهسنتتیک یا در مناطق بسیار گرمسیر 20\text{W-}50 با استاندارد کیفی API SL یا API SM است. از آنجا که دمای کاری این موتور بالا است، پکیج افزودنی دترجنت با پایداری حرارتی عالی برای جلوگیری از چسبیدن رینگهای پیستون در آن نقشی کلیدی دارد.
| موتور | حجم روغن با فیلتر (لیتر) | گرانروی (SAE) توصیه شده | حداقل استاندارد API | خطرات مکانیکی روغن نامرغوب |
| TU5 | ۳.۷۵ لیتر | 10\text{W-}40 یا 5\text{W-}40 | API SM / SN | صدای تایپیتهای هیدرولیکی، سایش بادامکها و افت کمپرس |
| EF7 | ۵.۵ لیتر | 10\text{W-}40 یا 5\text{W-}40 | API SN / SP | خرابی سیستم CVVT، انسداد اویل ماژول و یاتاقان زدن سریع |
| XU7 | ۴.۵ لیتر | 10\text{W-}40 یا 20\text{W-}50 | API SL / SM | واشر زدن، روغنسوزی ناشی از چسبیدن رینگهای پیستون و تبخیر شدید روغن |
اشتباهات رایج مالکان خودرو در تخریب بسته افزودنیهای روغن موتور
بسیاری از مالکان خودرو با انجام برخی اقدامات غیراصولی، علی رغم وجود افزودنی دترجنت روغن موتور، ناخواسته روند تخریب ساختار شیمیایی روانکار و تخلیه ادتیوهای شوینده و معلقکننده را تسریع میکنند.
۱. اضافه کردن مواد پاککننده به روغن به صورت دستی و تجاری
یکی از بدترین خطاها، اضافه کردن مواد پاککننده به روغن موتور به شکل مکملهای قوطیزده متفرقه یا حلالهای موتورشوی سنگین است. این محصولات از نظر شیمیایی به شدت تهاجمی بوده و ویسکوزیته روغن را به سرعت کاهش میدهند. این حلالها لایههای محافظ ضدسایش ایجاد شده توسط سایر ادتیوها (مانند فسفر و روی یا ZDDP) بر روی قطعات متحرک نظیر سوپاپها و میلسوپاپ را از بین برده و ریسک سایش شدید و تخریب موتور در زمان استارت را بسیار بالا میبرند.
۲. عدم توجه به طول عمر زمانی روغن (TBN تخلیه شده)
حتی اگر خودرو کارکرد پایینی داشته باشد، ماندن طولانیمدت روغن در کارتر موجب واکنش هیدروکربنها با اکسیژن و رطوبت و افت شدید شاخص TBN میگردد. در صورتی که ذخیره قلیایی روغن به کمتر از نصف مقدار اولیه کاهش یابد، اسیدها شروع به تخریب سطوح فلزی کرده و با حل کردن دیسپرسنتها، لجن غلیظ و چسبندهای ایجاد میکنند. تعویض روغن باید حداکثر پس از ۶ الی ۱۲ ماه، بدون توجه به مسافت طی شده انجام پذیرد.
۳. استفاده از روغن فیلترهای قدیمی و ارزانقیمت
استفاده مجدد از فیلتر روغن فرسوده در زمان تعویض روغن با وجود افزودنی دترجنت روغن موتور، از دیگر اشتباهات رایج است. فیلتر اشباعشده نهتنها ذرات معلق جدید را جذب نمیکند، بلکه به دلیل باز شدن سوپاپ اطمینان درون فیلتر، تمامی آلودگیها و لجنهای رسوبکرده در فیلتر قدیمی مجدداً وارد چرخه روغن تازه شده و بسته ادتیوهای جدید را به سرعت فرسوده و بیاثر میسازد.
راهکار برای تضمین تمیزی پیشرانه
کارشناسان و متخصصان فنی برای ارتقای سلامت پیشرانه و پیشگیری از بروز پدیده لجن موتور، راهکارهای عملی زیر را توصیه میکنند :
- تست بصری منظم روغن با گیج: مالکان خودرو باید به طور منظم گیج روغن را خارج کرده و رنگ و بوی آن را بررسی نمایند. شفاف و روشن بودن روغن نشاندهنده نو بودن آن است؛ تیره شدن طبیعی نشاندهنده جذب دودهها است. اما سیاه شدن فوقالعاده غلیظ و وجود لختههای ژلهای چسبناک یا بوی تند و اسیدی، زنگ خطری مبنی بر اتمام کامل ادتیوها و شروع لجنی شدن روانکار است.
- سرویس دورهای سیستم PCV: سوپاپ و شلنگهای تهویه کارتر باید هر ۲۰ هزار کیلومتر بررسی و در صورت گرفتگی با جرم و کربن، تعویض شوند تا بخارات آب و گازهای سوزاننده مجرای کارتر را مسدود نکنند.
- استفاده از روغنهای اصل و با اصالت: با توجه به وفور روغنهای تقلبی در بازار که فاقد مواد افزودنی اصلی نظیر دیسپرسنت و دترجنت هستند، تهیه روانکارها تنها از فروشگاههای معتبر و دارای نمایندگی رسمی الزامی است.
نتیجهگیری
افزودنی دترجنت روغن موتور و ذرات دیسپرسنت بدون خاکستر، دو بال حمایتی و مهندسی در ساختار روانکارهای مدرن هستند که کارکرد نرم، پایدار و بدون فرسایش قطعات پیشرانه را تضمین میکنند. این ترکیبات با خنثیسازی اسیدهای قوی حاصل از احتراق، جلوگیری از چسبیدن رسوبات کربنی به رینگهای پیستون و مهار به هم پیوستن ذرات دوده، نقش مستقیمی در پیشگیری از بروز پدیده خطرناک لجن موتور ایفا میکنند.
برای مالکان خودرو در ایران، پیشگیری از لجنی شدن کارتر و مجاری سرسیلندر در موتورهای حساسی نظیر TU5 و EF7 نیازمند انتخاب آگاهانه گرید روانکار بر اساس شرایط اقلیمی، تعویض منظم روغن و فیلتر، خودداری از افزودن مکملهای پاککننده متفرقه و مهمتر از همه، تهیه روانکارهای اصلی و باکیفیت است. سرمایهگذاری بر روی یک روغن موتور استاندارد و معتبر، تضمنکننده سلامت قوای محرکه، کاهش مصرف سوخت و جلوگیری از هزینههای سرسامآور تعمیرات مکانیکی خواهد بود.
سوالات متداول در رابطه با نقش مواد افزودنی دترجنت و دیسپرسنت روغن موتور در پیشگیری از لجن موتور
زیرا موتورهای دیزلی دوده بیشتری تولید میکنند و دیسپرسنتهای روغن این ذرات را معلق نگه میدارند؛ بنابراین سیاه شدن سریع معمولاً نشانه عملکرد صحیح روغن است
دترجنتهای فلزی پس از سوختن خاکستر سولفاته تولید میکنند که میتواند به تجهیزات آلایندگی آسیب بزند، اما دیسپرسنتهای بدون خاکستر فاقد فلز بوده و چنین اثری ندارند
خیر. غلظت بیشتر روغن مانع لجن نمیشود و حتی در استارت سرد ممکن است گردش روغن را کاهش دهد. کنترل لجن به کیفیت روغن پایه و افزودنیهای شوینده و معلقکننده وابسته است.
بدون آزمایش، بهترین معیار کارکرد و شرایط رانندگی است. ترافیک، مسیرهای کوتاه و آیدلینگ طولانی عمر روغن را کم کرده و معمولاً تعویض آن را در حدود ۵۰۰۰ تا ۷۰۰۰ کیلومتر ضروری میکند.
در لجنهای خفیف و با استفاده صحیح میتواند مفید باشد، اما در موتورهای دارای لجن شدید ممکن است باعث جدا شدن تودههای لجن و انسداد مسیر روغن شود؛ در این شرایط تمیزکاری فیزیکی ایمنتر است.
