راهنمای انتخاب روغن موتور برای موتورهای خانواده TU5 و EF7

پیشرانه ۱.۶ لیتری و ۱۶ سوپاپ TU5، به دلیل استهلاک معقول و شتاب مناسب، روی طیف وسیعی از خودروها نظیر پژو ۲۰۶ تیپ ۵، پژو ۲۰۷، رانا و پژو پارس LX نصب شده است. این موتور به دلیل تلرانس‌های دقیق میان قطعات متحرک، نیازمند روانکاری با غلظت و فشار مشخصی است. انتخاب اشتباه گرانروی می‌تواند باعث عدم پمپاژ صحیح روغن موتور در لحظه استارت سرد شود و انتخاب روغن موتور مناسب TU5 باعث جلوگیری از این مشکلات می شود.

روغن مناسب موتور TU5، تنفس طبیعی

توصیه رسمی تولیدکننده و کارشناسان فنی برای روانکاری ایده‌آل این پیشرانه، استفاده از سیالاتی با گرانروی 10W-40 است. این درجه از ویسکوزیته، تعادل بسیار خوبی میان روانکاری سریع در استارت سرد و حفظ لایه محافظ روغن در ترافیک‌های سنگین شهری ایجاد می‌کند. با این حال، استفاده از روغن مناسب موتور TU5تنفس طبیعی با گرانروی 5W-40 در مناطقی با آب‌وهوای کوهستانی و بسیار سرد، می‌تواند زمان رسیدن روغن به میل‌سوپاپ‌ها را به حداقل برساند.

از منظر سطح کیفی (API)، استاندارد حداقل تعیین شده برای این پیشرانه، سطح SL است. با این وجود، به دلیل ارتقای تکنولوژی روانکارها، استفاده از سطوح کیفی بالاتر نظیر SM و SN اکیداً توصیه می‌شود. روغن‌های با کیفیت SN دارای مواد پاک‌کننده قدرتمندی هستند که از تجمع لجن در شیارهای رینگ پیستون جلوگیری می‌کنند.

تاثیر حجم راونکار در موتور خودرو

آگاهی از حجم دقیق روانکار، یکی از حیاتی‌ترین بخش‌های نگهداری خودرو محسوب می‌شود. پر کردن بیش از حد کارتر (Overfilling) باعث برخورد لنگ‌های میل‌لنگ با سطح روغن، ایجاد کف و افت شدید فشار هیدرولیک خواهد شد. از سوی دیگر، کمبود روانکار نیز مستقیماً به سوختن یاتاقان‌ها می‌انجامد.

بر اساس دستورالعمل‌های فنی، حجم روغن مناسب موتور TU5 بدون تعویض فیلتر برابر با ۳.۵ لیتر است. اما در صورت تعویض فیلتر روغن، این پیشرانه به ۳.۷۵ تا ۳.۸ لیتر روانکار نیاز خواهد داشت.

به طور کلی، گالن‌های روغن موجود در بازار اغلب با ظرفیت ۴ لیتر عرضه می‌شوند. تخلیه کامل یک گالن ۴ لیتری (با احتساب مقداری از روغن که در فیلتر جذب می‌شود) معمولاً سطح سیال را در محدوده ایمن و روی شاخص حداکثر (MAX) گیج قرار می‌دهد. تعویض فیلتر در هر بار سرویس دوره‌ای برای حفظ سلامت این موتور الزامی ارزیابی می‌گردد.

راهنمای انتخاب روغن موتور مناسب EF7 در نسخه‌های مختلف

موتور ملی یا EF7 با حجم ۱.۷ لیتر، پیشرانه‌ای پیشرفته‌تر نسبت به نسل‌های قدیمی محسوب می‌شود که به سیستم زمان‌بندی متغیر سوپاپ‌ها (CVVT) و خنک‌کننده روغن (اویل ماژول) مجهز است. حضور این قطعات، حساسیت موتور را نسبت به نوع روانکار به شدت افزایش داده است. روغن موتور مناسب EF7 باید فشار هیدرولیکی لازم برای چرخش شیر برقی CVVT را به درستی تأمین کند.

بهترین روغن برای سمند EF7 (بنزینی و دوگانه‌سوز)

پیشرانه EF7 در دو نسخه بنزینی و پایه گازسوز (CNG) به بازار عرضه شده است. در هر دو نسخه، استفاده از روانکاری با درجه گرانروی 10W-40 کاملاً الزامی است. استفاده از روغن‌های غلیظ‌تر مانند 20W-50 در موتور EF7 تحت هیچ شرایطی مجاز نیست، زیرا این غلظت باعث از کار افتادن کامل استکان تایپیت‌های هیدرولیکی می‌شود.

در نسخه‌های دوگانه‌سوز، به دلیل دمای احتراق بالاتر گاز طبیعی نسبت به بنزین، تنش حرارتی قطعات بسیار بیشتر است. بنابراین، بهترین روغن برای سمند EF7 دوگانه‌سوز، سیالاتی با کیفیت حداقل SM یا ترجیحاً SN هستند که مقاومت حرارتی بالاتری دارند.

حجم روانکار در این پیشرانه نکته‌ای بسیار کلیدی است. به دلیل وجود اویل ماژول، حجم روغن موتور EF7 بدون تعویض فیلتر معادل ۵ لیتر و همراه با تعویض فیلتر روغن، دقیقاً ۵.۵ لیتر می‌باشد. پر کردن کارتر با تنها ۵ لیتر روغن در صورت تعویض فیلتر، باعث ایجاد صدای ناهنجار “تیک تیک” از سرسیلندر خواهد شد.

روغن موتور برای EF7 توربو پلاس و دنا پلاس

نسخه پرخوران شده این پیشرانه (EF7-TC) روی خودروهایی نظیر دنا پلاس توربو و سورن توربو نصب می‌شود. اضافه شدن توربوشارژر به معنای ورود هوای فشرده و افزایش دمای هوزینگ توربین تا مرز ۱۰۰۰ درجه سانتی‌گراد است.

بهترین روغن موتور برای EF7 توربو پلاس باید توانایی تحمل این حرارت عظیم را داشته باشد. روانکارهای تمام سینتتیک (Fully Synthetic) با ویسکوزیته 10W-40 یا 5W-40 و سطح کیفی API SN یا SN Plus برای این موتورها الزامی هستند. گرانروی 5W-40 در لحظه استارت، سریع‌تر جریان یافته و از محور توربوشارژر در برابر سایش خشک محافظت می‌کند.

پیشرانه نسل جدید EFP توربو و نیازهای متفاوت آن

ایران‌خودرو در جدیدترین محصولات خود مانند دنا پلاس جوانان و ری‌را، از نسل ارتقا یافته موتور ملی با نام EF7P یا EFP استفاده کرده است. این موتور با پاس کردن استانداردهای آلایندگی یورو ۵، دارای تلرانس‌های بسیار بسته‌تری میان قطعات متحرک است.

بر اساس دفترچه راهنمای رسمی، پیشرانه EFP توربو به روانکارهایی با گرانروی بسیار پایین 0W-20 و سطح کیفی پیشرفته API SN یا SP نیاز دارد. این روغن‌های رقیق به کاهش اصطکاک داخلی پیشرانه کمک کرده و مصرف سوخت را بهینه‌سازی می‌کنند. استفاده از روغن‌های 10W-40 در این موتورهای نسل جدید باعث آسیب جدی به اویل پمپ متغیر آن‌ها خواهد شد.

بررسی تفاوت روغن توربو با تنفس طبیعی (NA)

درک تفاوت نیازهای موتورهای مجهز به سیستم توربوشارژر در مقابل موتورهای تنفس طبیعی (NA)، نیازمند بررسی شرایط ترمودینامیکی این دو سیستم است. موتورهای تنفس طبیعی منحصراً با مکش ناشی از حرکت پیستون و فشار جو تغذیه می‌شوند. در نتیجه، روانکارهای استاندارد به خوبی از پس کنترل دمای این سیستم‌ها برمی‌آیند.

در نقطه مقابل، توربوشارژرها با بهره‌گیری از گازهای خروجی اگزوز، هوای ورودی را فشرده می‌کنند. این مکانیسم، شرایط عملکردی روغن را به سرحد محدودیت‌ها می‌رساند. مهم‌ترین تفاوت روغن توربو با تنفس طبیعی (NA) در شاخص پایداری حرارتی نهفته است.

روغن‌های مخصوص توربو باید از مجاری بسیار داغ محور توربین عبور کنند. سیالات بی‌کیفیت یا مناسب موتورهای تنفس طبیعی، در این شرایط دچار شکست حرارتی شده و به توده‌های جامد کربنی تبدیل می‌شوند. همچنین موتورهای توربو مستعد پدیده‌ای مخرب به نام احتراق زودرس در دور پایین (LSPI) هستند که تنها روانکارهای دارای استاندارد SN Plus یا SP توانایی خنثی‌سازی آن را دارند.

مقایسه استانداردهای کیفی، سطح کیفیت SLیا SMمناسب EF7؟

یکی از مهم‌ترین پرسش‌های خریداران این است که سطح کیفیت SLیا SMمناسب EF7 است و چه تفاوتی در عملکرد ایجاد می‌کند؟ استاندارد API SL در سال ۲۰۰۱ معرفی شد و به عنوان یک استاندارد پایه برای خودروهای قدیمی‌تر شناخته می‌شود.

روانکارهای SL اگرچه نیازهای اولیه روانکاری را برطرف می‌کنند، اما در دماهای بالا مقاومت کمتری در برابر تشکیل لجن و رسوب دارند. در مقابل، استاندارد API SM در سال ۲۰۰۴ با تغییرات اساسی در فرمولاسیون، پایه‌های روغنی و مواد افزودنی معرفی گردید.

روغن‌های SM مقاومت بسیار بالاتری در برابر ترکیب با اکسیژن دارند و ویسکوزیته خود را در کارکردهای طولانی بهتر حفظ می‌کنند. همچنین پاک‌کننده‌های قوی‌تری در این روغن‌ها وجود دارد که از تجمع رسوبات روی سیستم حساس CVVT موتور EF7 جلوگیری می‌کند. بنابراین، با وجود مجاز بودن استاندارد SL، استفاده از روانکارهای SM یا SN برای حفظ سلامت موتور EF7 انتخاب هوشمندانه‌تری ارزیابی می‌شود.

اشتباهات رایج در فرآیند تعویض روغن

آگاهی از اشتباهاتی که در سرویس‌های دوره‌ای رخ می‌دهد، به اندازه انتخاب نوع روانکار اهمیت دارد. تکرار این اشتباهات می‌تواند صدمات جبران‌ناپذیری به قطعات مکانیکی وارد کند:

• استفاده از گرانروی 20W-50 در موتورهای ۱۶ سوپاپ: این یکی از مهلک‌ترین اشتباهات است. موتورهای TU5 و EF7 به دلیل مجاری روغن‌کاری بسیار ظریف، نیازمند روغن 10W-40 هستند و غلظت 20W-50 مانع از پر شدن سریع استکان تایپیت‌ها می‌شود.
• عدم توجه به حجم دقیق اویل ماژول EF7: پر کردن کارتر با تنها ۵ لیتر روغن پس از تعویض فیلتر در موتور EF7، باعث کمبود نیم لیتری روانکار می‌شود. این مسئله به افت فشار هیدرولیک و تولید صدای ناهنجار در سرسیلندر می‌انجامد.
• استفاده از مکمل‌های تقلبی روغن: روانکارهای اصلی دارای فرمولاسیون مهندسی‌شده‌ای از افزودنی‌ها هستند. ریختن مکمل‌های متفرقه درون کارتر، تعادل شیمیایی سیال را برهم زده و باعث کف کردن روغن می‌شود.
• عدم تعویض فیلتر روغن در هر سرویس: فیلتر کثیف باعث باز شدن سوپاپ اطمینان (Bypass) شده و ذرات فلزی و آلاینده‌ها را مستقیماً وارد شریان‌های حیاتی موتور می‌کند.

نکات تخصصی برای افزایش عمر موتور

برای بهره‌گیری حداکثری از پتانسیل پیشرانه، کارشناسان خودرو رعایت دستورالعمل‌های نگهداری زیر را اکیداً توصیه می‌کنند:

فواصل استاندارد تعویض روغن

در شرایط رانندگی درون‌شهری، ترافیک‌های سنگین و کیفیت متغیر سوخت، زمان بهینه برای تعویض روغن‌های نیمه‌سینتتیک بین ۵۰۰۰ تا نهایتاً ۷۰۰۰ کیلومتر ارزیابی می‌شود. روغن موتور حتی در صورت عدم کارکرد، پس از ۶ ماه در داخل کارتر دچار افت کیفیت خواهد شد.

بررسی صحیح سطح روانکار با گیج

موتور EF7 به طور طبیعی مجاز است تا ۲۰۰ سی‌سی در هر ۱۰۰۰ کیلومتر روانکار مصرف (تبخیر) کند. بررسی ماهیانه سطح روغن الزامی است. خودرو باید در سطحی کاملاً صاف پارک شده و حداقل ۵ دقیقه پس از خاموش شدن موتور، سطح روغن از روی گیج خوانده شود.

توجه به رنگ روغن خروجی

سیاه شدن روانکار پس از چند هزار کیلومتر کارکرد، نشانه خرابی آن نیست. این تغییر رنگ نشان‌دهنده عملکرد صحیح مواد پاک‌کننده در جذب دوده‌های حاصل از احتراق و معلق نگه داشتن آن‌هاست.

جمع بندی و نتیجه گیری

حفظ سلامت و راندمان پیشرانه‌های مدرن، وابستگی انکارناپذیری به انتخاب آگاهانه سیالات روانکار دارد. بررسی‌های تخصصی نشان داد که یافتن روغن مناسب موتور TU5 مستلزم تهیه روانکارهایی با ویسکوزیته 10W-40، کیفیت SL تا SN و رعایت دقیق ظرفیت ۳.۸ لیتری است. از سوی دیگر، انتخاب روغن موتور مناسب EF7 نیازمند دقت در پر کردن دقیق کارتر با حجم ۵.۵ لیتر و پرهیز جدی از مصرف روغن‌های غلیظ 20W-50 است تا سیستم‌های حساس CVVT دچار استهلاک نشوند.

همچنین، ورود تکنولوژی‌های پرخوران به بازار، الزامات جدیدی را به همراه داشته است. مقایسه و تفاوت روغن توربو با تنفس طبیعی، نشان داد که مالکان خودروهای توربو پلاس باید به پایداری حرارتی روغن اهمیت ویژه‌ای داده و منحصراً از سیالات تمام سینتتیک با کیفیت SN استفاده کنند. با رعایت فواصل منظم تعویض روغن و فیلتر، بازرسی‌های دوره‌ای گیج و شناخت صحیح استانداردهای روز دنیا، مالکان می‌توانند از هزینه‌های سرسام‌آور تعمیرات موتور جلوگیری کرده و نرمی و قدرت پیشرانه خودروی خود را برای سالیان طولانی تضمین نمایند.

آسیب‌های ناشی از استفاده از روغن‌های تقلبی و متفرقه، همواره هزینه‌های جبران‌ناپذیری برای بخش مکانیکی خودرو به همراه داشته است. خرید روغن مناسب موتور TU5 و روغن مناسب موتور مناسب EF7 از یک مرجع معتبر، نخستین و مهم‌ترین گام برای حفظ سرمایه شماست.

سوالات متداول در رابطه با انتخاب روغن موتور برای موتورهای خانواده TU5 و EF7

.